Czy to możliwe, aby w niewielkim miasteczku na wschodzie kraju zebrać prawie setkę młodych osób, rodziców i nauczycieli, aby stworzyć jedyne tego rodzaju w regionie bezpłatne wydarzenie o zdrowiu psychicznym dzieci i młodzieży? Wszystko wskazuje na to, że jak najbardziej! 

15 listopada 2025 r. w Akademii Bialskiej w Białej Podlaskiej stworzyliśmy wyjątkową przestrzeń do międzypokoleniowych rozmów, łącząc najmłodszych, ich opiekunów, pedagogów oraz nauczycieli z ekspertami i ekspertkami z całego kraju. Wspólnie poruszaliśmy tematy, o których trudno rozmawiać. Zadawaliśmy pytania, których nie mieliśmy gdzie wcześniej zadać. Wymienialiśmy się doświadczeniami, o których myśleliśmy, że jesteśmy w nich sami. Wszystko bez tabu – od ludzi, dla ludzi. 

Wydarzenie uroczyście otworzyli pomysłodawcy projektu „Nastolatkowie XXI wieku”, Julia Wasilewska i Gabriel Popławski, którzy stworzyli go już dwa lata temu z myślą o lokalnej potrzebie dialogu na temat wyzwań psychicznych dzieci i młodzieży oraz wsparcia rozwoju emocjonalnego młodych osób. Podczas oficjalnego otwarcia głos zabrali Rzeczniczka Urzędu Miasta Biała Podlaska – Gabriela Kuc-Stefaniuk, Wiktor Ignacy Pawlikowski z Rady Młodzieżowej przy Parlamentarnym Zespole ds. Młodzieży, Olga Kokot z Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji (Agencji Narodowej, dzięki której projekt w ogóle zaistniał!) oraz Urszula Leszczyńska z YoWo Poland, która jednocześnie jest mentorką projektu „Nastolatkowie XXI wieku Plus”.

Program merytoryczny rozpoczęliśmy prelekcją Kamila Oleszkiewicza „Dezinformacja, sztuczna inteligencja i dobrostan psychiczny młodzieży. Jak chronić młode umysły w erze cyfrowej?” o szczególnie istotnej w ostatnim czasie tematyce AI, które wciąż wymyka się regulacjom prawnym. Na podstawie wyników badań psychologicznych NASK, Kamil opowiedział jak dezinformacja wpływa na zdrowie psychiczne młodych ludzi, a także w jaki sposób korzystają oni ze sztucznej inteligencji i jakie są tego konsekwencje (zarówno pozytywne, jak i negatywne). Wytłumaczył, dlaczego w ogóle jesteśmy tak podatni na fałszywe informacje oraz podpowiedział jak świadomie budować cyfrową odporność.

Gdy podczas pierwszej edycji Jan Alechniewicz opowiadał o regulacji ubioru w regulaminach szkolnych, wszyscy byli tak zafascynowani, że stało się to dla nas jasnym, że nie mogło go z nami zabraknąć także i w tym roku! Tym razem przedstawił nam projekt ustawy o prawach i obowiązkach ucznia oraz rzeczniku praw uczniów, który 8 lipca 2025 roku trafił do konsultacji publicznych, wywołując prawdziwie żywą dyskusję wśród różnych środowisk szkolnych. Pod koniec prelekcji „(R)ewolucja w prawach i obowiązkach ucznia – o projekcie nowelizacji prawa oświatowego słów kilka” Jan stworzył bezpieczną przestrzeń do zadawania wszelkich nurtujących pytań związanych z prawami i obowiązkami ucznia, udzielając między innymi odpowiedzi na odwieczne pytanie „czy nauczyciel może skonfiskować telefon ucznia?”.

„Zdrowie psychiczne mężczyzn. Jak przełamywać i wspierać?” to wyjątkowo ważny panel, podczas którego Julia Wasilewska miała okazję porozmawiać z Mateuszem Kowalskim i Robertem Koneckim z Tutaj Podcast, Wojciechem Wróblem z Nie wiem, ale się dowiem oraz Krystianem Pasiecznym z Fundacji Niepodzielni. Dyskusja dotyczyła zarówno tego, co zainspirowało chłopaków do działania na rzecz zdrowia psychicznego mężczyzn, jak i tego, w jaki sposób otoczenie kształtowało przez lata ich podejście do „męskości”, co odczuwają aż do dziś. Wspólnie zastanawiali się jakie sygnały mogą świadczyć o przeżywaniu kryzysu psychicznego przez najbliższych – brata, tatę, przyjaciela, chłopaka, a także w jaki sposób możemy stać się realnym wsparciem w takiej sytuacji.

Jeżeli kiedykolwiek zastanawiał_ś się czy nie jesteś za młody lub za młoda, aby zacząć działać społecznie, to już przychodzimy z pomocą – oczywiście, że nie! Panel „Zmiana, która ma sens – jak działać lokalnie w młodym wieku?” pokazał, że w młodych jest siła, udowadniając, że nigdy nie jest za wcześnie (ani za późno!), aby zaangażować się w działania na istotne dla nas tematy. Uczestnicy i uczestniczki otrzymali ponadto praktyczne wskazówki, od czego zacząć, aby z czasem ich działania zaczęły się nakręcać jak prawdziwa „kula śnieżna”. Panel poprowadził Bartosz Sijko, a o swoich doświadczeniach opowiedzieli młodzieżowi działacze z Rady Młodzieżowej przy Parlamentarnym Zespole ds. Młodzieży – Bartosz Gierzycki, Krystian Bulanda i Julia Wasilewska. 

Zapewne słyszeliście kiedyś o zjawisku greenwashingu, ale czy słyszeliście już termin youthwashing? Jeśli nie, to najwyższa pora się z nim zapoznać! Aleksandra Szczygieł i Oliwia Folborska z Fundacji Impuls podczas prelekcji „Youthwashing. O performatywnym wspieraniu młodych” zaprezentowały swoje pionierskie badania nt. wykorzystywania młodych osób do poprawy własnego wizerunku przez osoby czy instytucje w pozycji władzy. Dziewczyny podały wiele przykładów występowania tego niechlubnego zjawiska, ucząc jak należy je prawidłowo rozpoznawać oraz jak nie dać się wykorzystać.

Na koniec dnia mieliśmy przyjemność posłuchać prelekcji „Uśmiech zaczyna się w głowie – o związku psychiki z jamą ustną” Martyny Nowosielskiej – absolwentki naszego programu „Lokalne liderki, lokalni liderzy – Biała Podlaska”, dyplomowanej higienistki stomatologicznej oraz konsultantki ds. dietetyki, którą możecie znać z mediów społecznościowych jako dbajozeby. Jako higienistka, widzi na co dzień, jak z jednej strony stan psychiczny pacjentów wpływa na ich nawyki higieniczne, a z drugiej – jak bardzo jama ustna jest w stanie opowiedzieć historię człowieka. Martyna udowodniła nam, że zdrowie psychiczne i zdrowie jamy ustnej są ze sobą nierozerwalnie połączone, a przede wszystkim zachęciła do dbania o jedno i drugie. Na zakończenie sprawdziła też naszą pamięć poprzez quiz z nagrodami!

Podczas tegorocznej edycji na uczestników w czasie przerw czekały stanowiska w metodyce world café, a w Strefie NGO – wyjątkowe organizacje działające na rzecz zdrowia psychicznego – Szkoła w Chmurze, Inicjatywa Filar, Fundacja Niepodzielni, YoWo Poland, Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji i Tutaj Podcast. Konferencja „Nastolatkowie XXI wieku 2.0” została objęta Honorowymi Patronatami Prezydenta Miasta Biała Podlaska, Wójta Gminy Biała Podlaska, Rady Młodzieżowej przy Parlamentarnym Zespole ds. Młodzieży, Rzecznika Praw Dziecka i Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji, a także Patronatem Medialnym portalu Praca.pl.

Wspólnie dbajmy o zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży!

Inicjatywa jest realizowana przez Stowarzyszenie YoWo Poland przy współpracy z lokalnymi organizacjami i instytucjami edukacyjnymi z Białej Podlaskiej.

Projekt „Nastolatkowie XXI wieku Plus” jest finansowany z programu Europejski Korpus Solidarności.

Autor artykułu: Gabriel Popławski